خلاصه : طبق قانون مجازات اسلامی ، قتل به عمد و غیر عمد دسته بندی می گردد ، که در خصوص مجازات قتل عمدی در صورت تقاضای اولیا دم قصاص یا دیه و تعزیر اعمال می گردد ،مجازات قتل غیرعمد نیز صرفا دیه و تعزیر می باشد. در این نوشتار سعی براین است به شرح قتل عمد و غیر عمد و نحوه مجازات مجرم ، ادله اثبات قتل عمد ، مفقود شدن جنازه و نرخ دیه بپردازیم.

قتل عمد و غیرعمد

در ادامه قصد داریم مختصرا به شرح قتل عمد و غیرعمد بپردازیم:

به طور کلی دو نوع قتل عمد و شبه عمد داریم، قتل عمدی آن است که مرتکب قصد رفتار و قصد جنایت واقع شده بر فرد را داشته باشد، به طور مثال فرد به قصد قتل به شخصی تیراندازی کند وآن شخص بمیرد. حال قتل غیرعمدی خود به دو حالت شبه عمد و خطای محض تقسیم می گردد، قتل یا جنایت شبه عمدی آن است که مرتکب قصد فعلی به شخص دارد ولی قصد نتیجه ندارد به طور مثال شخصی بدون قصد قتل به فردی سیلی بزند ولی آن شخص بمیرد. حال جنایت خطای محض آن است که مرتکب قصد فعل و قصد نتیجه را به شخص ندارد، مانند اینکه شکارچی تیری به قصد شکار کردن به حیوانی بزند ولی تیر به خطا رفته ، به انسانی برخورد کند و باعث مرگ وی شود. لازم به ذکر است که قصاص در جرایم عمدی امکان پذیر است و در جرایم غیرعمدی قصاص وجود دارد.

قصاص قتل در قانون ایران

در ادامه قصد داریم به شرح قصاص قتل در قانون ایران بپردازیم:

قصاص قتل در واقع حکمی است که در مقابل جرم قتل از سوی قاضی دادگاه برای محکومیت قاتل صادر می شود، مجازات قتل عمدی درصورت تقاضای ولی دم و، وجود سایر شرایط مقرر در قانون قصاص است و در غیراین صورت دیه و تعزیر اعمال می گردد.

ادله اثبات قتل عمد

درادامه مختصرا به شرح ادله اثبات قتل عمد می پردازیم:

به طور کلی چهار دلیل برای اثبات قتل عمد وجود دارد، که اولین دلیل اقرار یعنی خبر دادن جرمی توسط خود متهم می باشد، دومین دلیل در اثبات قتل عمد، شهادت شهود است که باید دو نفر شاهد مرد عادل و مسلمان شهادت دهند و شهادت آنها مبتنی بر مشاهده شخصی جنایت باشد. سومین دلیل برای اثبات قتل ، علم قاضی (آگاهی ، ایمان و اعتقاد قاضی) برمجرم بودن متهم می باشد.دلیل چهارم آن است که در صورت به دست آمدن مستنداتی که ایجاد گمان کنند ولی برای قاضی اطمینان ایجاد نکند در این صورت دادگاه براساس آن قرار قسامه برگزار میکند، یعنی 50 نفر از اولیای دم به قاتل بودن متهم قسم بخورند و دادگاه پس از آن حکم به محکومیت متهم خواهد داد.

درفرض عدم دسترسی به جنازه

لازم به ذکر است در صورتی که ادله مربوط به قتل در پرونده موجود باشد، پیدا نشدن جسد مقتول دلیل به قتل نرسیدن وی نیست ،اما

ممکن است همین مسئله باعث طولانی شدن روند دادرسی شود. به طور مثال طبق پرونده آرمان عبدالعالی که قاتل بعد از کشتن مقتول جسد وی را مفقود کرده و هیچ نشانی از جنازه مقتول یافت نشده بود که به مرور زمان طبق اعترافات آرمان عبدالعالی ، دادگاه باتوجه به ادله بدست آمده ، مجرمیت قاتل را اثبات و طبق تقاضای اولیا دم غزاله (مقتول)،قاتل را قصاص نمود. پس نقش اولیا دم به روشنی واضح است که در صورت تقاضای آنها و موجود بودن ادله کافی برای قتل ، منعی برای قصاص قاتل یافت نمی شود.

نرخ دیه و نحوه پرداخت آن

درادامه قصد داریم مختصرا به شرح نرخ دیه و نحوه پرداخت آن بپردازیم:

نرخ دیه امری مادی محسوب می گردد، پس در نتیجه نرخ دیه هرسال نسبت به سال قبل تغییر خواهد کرد که دلیل این تغییر نرخ دیه را می توان در نرخ تورم ایران یافت، طبق قانون مجازات اسلامی ، مبلغ دیه کامل انسان معادل نرخ روز 100 شتر سالم است البته لازم به ذکر است که معیارهای جامعه امروزی نیز در تعیین مبلغ دیه تاثیر گذار هستند. در نشست خبری اسفند 99 ، سخنگوی قوه قضاییه مبلغ دیه سال 1400 را معادل 480 میلیون تومان اعلام کرد که با توجه به حکم تشدید و تغلیظ دیه در ماه های حرام(محرم ، رجب، ذی القعده و ذی الحجه )به میزان یک سوم، مبلغ دیه سال 1400 معادل 640 میلیون می باشد.

گردآورنده : نگین ارزانی